محمود سامانى
230
مناسبات ايرانيان با حجاز در دوره هاى مختلف تاريخ اسلامى ( فارسى )
عالىرتبه دو كشور با همتايان خود در پايتختهاى دو كشور ديدار كردند . در سال 1311 ه . ش نيز فيصل بن سعود ، ولىعهد عربستان به ايران مسافرت و با رضا شاه ديدار كرد . در همين سال ، شش فروند ناو جنگى ايران در رزمايشى دوستانه وارد بندر جده شدند و با استقبال مقامهاى سعودى رو به رو گشتند . « 1 » مناسبات رو به رشد دو كشور دوام چندانى نيافت و سطح آن كاهش يافت و تنها به امور مربوط به حجاج محدود شد ؛ زيرا دولت ايران در فروردين 1315 ه . ش تصميم گرفت سفارت خود را در عربستان تعطيل كند و مسؤليت امور آن را به سفارت ايران در مصر واگذار و به حضور كنسولگرى در عربستان بسنده كند . اين روند تا شروع جنگ جهانى دوم در 1320 ه . ش و بركنارى رضا شاه از سوى متفقين تداوم يافت . در دوران پهلوى ، دولت ايران پيشنهاد داد سايهبانى در بقيع براى زائران ساخته شود كه به دليل مخالفت دولت سعودى به نتيجه نرسيد . « 2 » افزون بر اينها ، معمولًا هر سال ، از گلاب ايران براى شستوشوى كعبه استفاده مىكنند . « 3 » 2 . روابط ايران و حجاز در سلطنت محمدرضا شاه پهلوى سالهاى آغازين حكومت محمدرضا شاه ، با جنگ جهانى دوم ( 1914 - 1918 م ) همزمان بود و دولت ايران ، چند سال درگير مشكلات داخلى خود شد . وضعيت راههاى منتهى به حج مانند راه عراق نيز بسيار ناامن و خطرناك شده بود . ازاينرو ، دولت ايران ، صدور گذرنامه حج را در سال 1321 ه . ش ممنوع كرد .
--> ( 1 ) . اسناد روابط ايران و عربستان ، ص 33 ، « مقدمه » ، 95 ؛ روابط سياسى ايران و عربستان ، ص 69 . ( 2 ) . ميقات حج ، ش 46 ، صص 166 و 167 ، « تخريب بقيع به روايت اسناد » ؛ ش 30 ، ص 70 ، « مصاحبه با آيت الله هاشمى رفسنجانى » . به سال 1378 ش . نيز پيشنهادى مشابه از مسئولان جمهورى اسلامى ايران براى ساختن سايهبان و سنگفرش كردن قبرستان با هزينه دولت ايران به مسئولان سعودى ارائه شد كه بىپاسخ ماند . ( 3 ) . حج 25 ، ص 45 ؛ گلواژههاى حج و عمره ، ص 462 .